Xử lý 770.000 thẻ bảo hiểm cấp trùng ra sao?

Người bệnh tham gia BHYT được thụ hưởng các dịch vụ y tế cao tại Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình. Ảnh: Dương Ngọc – TTXVN Sau đây là nội dung bàn bạc: Phóng viên: Thời gian gần đây tại nhiều địa phương đã phát hiện số thẻ Bảo hiểm y tế cấp trùng lên đến hàng nghìn, chục nghìn thẻ, có người sở hữu đến 4, 5 thẻ Bảo hiểm y tế, cá biệt có người có tới 6 thẻ Bảo hiểm y tế. Xin ông cho biết cụ thể về tình trạng này? Ông Nguyễn Minh Thảo:Khi thực hiện Luật Bảo hiểm y tế, Luật quy định 25 nhóm đối tượng nhưng trên thực tại Bảo hiểm Xã hội phiên ra thành hơn 30 nhóm đối tượng khác nhau. Chính vì có nhiều nhóm nên có thể một người nhưng lại ở 3 - 4 diện cấp thẻ, thí dụ vừa là người dân tộc thiểu số, người nghèo, trẻ nít dưới 6 tuổi có bố hay mẹ công tác trong lực lượng công an, quân đội... Tức là một người ở nhiều đối tượng được cấp thẻ Bảo hiểm y tế do ngân sách đảm bảo. Luật Bảo hiểm y tế có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2009, nhưng thực hành theo lộ trình, đến 2011 Bảo hiểm tầng lớp đã phát hiện hiện tượng cấp trùng thẻ. Tháng 10/2012, Bảo hiểm tầng lớp Việt Nam đã có văn bản chính thức chỉ đạo Bảo hiểm tầng lớp các tỉnh phát hiện trùng thẻ để chuyển trả về ngân sách cũng như báo giảm kinh phí cấp cho bệnh viện. Đến nay, theo thưa của 40 tỉnh, đô thị, số thẻ cấp trùng khoảng 770.000 thẻ. Phóng viên: Ông lý giải thế nào về duyên do cấp trùng, vì sao số lượng cấp trùng nhiều như vậy? Ông Nguyễn Minh Thảo:duyên do của việc cấp thẻ trùng, điều đầu tiên phải khẳng định vẫn là do sự kết hợp các cấp, các ngành chưa được tốt, bổn phận quản lý đối tượng ở các cơ sở, cơ quan quản lý cũng chưa cao, đặc biệt là vai trò của UBND cấp xã còn chưa phát huy tốt trách nhiệm quản lý nhà nước về đối tượng dự. Về phía cơ quan Bảo hiểm Xã hội, phối hợp chưa tốt, chưa kịp thời, ngay từ năm trước tiên chưa lường trước việc này để xây dựng các công cụ như phần mềm để lọc trùng hay căn cơ nhất là mã định danh. Bảo hiểm Xã hội hiện quản lý 60 triệu người tham gia bảo hiểm y tế nhưng việc phát hiện cấp trùng chỉ bằng lọc thủ công nên rất nặng nhọc. Thí dụ, có trẻ con ở tỉnh Hải Dương nhưng lại có cha dự quân đội đóng ở Hà Giang thì Bảo hiểm tầng lớp Hà Giang, Hải Dương, quân đội có thể cùng phát hành thẻ cho trẻ. Làm sao kết nối được là bài toán khó. Để giải quyết căn cơ triệt để bài toán này phải xây dựng chương trình phần mềm thật tốt, căn bản nhất để có thể xóa được tình trạng cấp nhầm thẻ là phải có mã định danh. Chính phủ giao Bộ Tư pháp và Bộ Công an xây dựng mã số định danh công dân sử dụng chung cho tất các bộ, ngành nhưng phải chờ đến năm 2020. Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đang yêu cầu liên Bộ Y tế, cần lao - Thương binh và Xã hội thưa Chính phủ cho phép xây dựng mã an sinh từng lớp dùng trước. Khi nào có mã số định danh sẽ chuyển dữ liệu sang, như vậy tránh tình trạng trùng lắp. Phóng viên: Hiện Bảo hiểm từng lớp Việt Nam đã hạch toán được số tiền hoang chưa, việc thu hồi thẻ cấp trùng cũng như số tiền đã “rót” nhầm được xử lý như thế nào, thưa ông? Ông Nguyễn Minh Thảo:Thực ra không phải là hoang toàng. Bộ Tài chính có quy định con nít dưới 6 tuổi chưa được cấp thẻ Bảo hiểm y tế mà vẫn dùng giấy khai sinh để đi khám bệnh thì hàng năm Bảo hiểm từng lớp các tỉnh thanh toán với Sở Tài chính tiền cấp thẻ cho các cháu, tối đa là bằng số kế hoạch nghĩa là số trẻ thơ có trên địa bàn. Dù có cấp bao nhiêu cũng chỉ được thanh toán đến mức đó. Cơ quan bảo hiểm cũng đã chủ động xử lý việc này. Qua phát hiện cấp trùng 770.000 thẻ, Bảo hiểm từng lớp Việt Nam yêu cầu Bảo hiểm từng lớp các địa phương thưa UBND để chuyển trả số tiền về ngân sách. Cơ quan bảo hiểm không tự cắt mà phải bẩm về UBND nơi lập dắt mối để điều chỉnh. Bảo hiểm Xã hội sẽ phát hiện, hạch toán cho đúng. Số tiền "rót" nhầm không thất thoát, nhưng có phung phá ở việc lập danh sách, in thẻ, mất công chỉnh đi, chỉnh lại. Phóng viên: Thưa ông, trong quá trình chắt lọc thì cấp nhầm cho đối tượng nào nhiều nhất và địa phương nào cấp trùng nhiều nhất? Ông Nguyễn Minh Thảo:Có 3 đối tượng cấp nhầm nhiều nhất là trẻ mỏ dưới 6 tuổi, người nghèo và người dân tộc thiểu số sống ở vùng cao. Cụ thể, đối tượng trẻ thơ trùng đến hơn 300.000, đối tượng người nghèo là hơn 200.000 thẻ. Đến nay, theo số liệu nắm được, hai địa phương cấp trùng nhiều nhất là Hà Nội 52.000 thẻ, thành phố Hồ Chí Minh 42.000 thẻ. Hai địa phương này hiện cũng phải xem xét thêm vì số các cháu tạm trú rất nhiều nên trong số gọi là trùng cũng cần soát, thẩm định kỹ lại xem số nào đích thực trùng. Những người phải đóng tiền mua gần như chơi trùng. Phóng viên: Bảo hiểm tầng lớp Việt Nam đã phát hiện trường hợp nào được cấp nhiều thẻ và sử dụng nhiều thẻ để đi khám chữa bệnh chưa, thưa ông? Ông Nguyễn Minh Thảo:Cá nhân những người đó không lạm dụng, dù có nhiều thẻ. Cơ quan bảo hiểm cũng đang rất nuốm giảng giải cho bà con là dù được cấp một thẻ hay nhiều thẻ, bác sỹ cũng chỉ khám một lần, sáng đã kê đơn thuốc thì chiều chẳng thể kê được nữa. Trong Luật cũng quy định rõ, ta lựa chọn đối tượng nào có mã quyền lợi tốt nhất thì giữ thẻ theo quyền lợi đó, những đối tượng có lợi quyền thấp hơn thì thu hồi thẻ. Phóng viên: Có ý kiến cho rằng cấp trùng thẻ Bảo hiểm y tế là siêu lãng phí, Bảo hiểm Xã hội đã biết việc này từ lâu mà sao không ngăn chặn kịp thời, ông hi vọng việc này như thế nào? Ông Nguyễn Minh Thảo:Nói thế không hoàn toàn đúng. Việc này không phải siêu lãng phí! Bảo hiểm tầng lớp là cơ quan sự nghiệp thuộc Chính phủ, thực hành chính sách chứ không phải doanh nghiệp. Quỹ bảo hiểm y tế thu hoàn toàn chỉ dùng cho việc săn sóc sức khỏe cho quần chúng. # Chứ không có hạch toán lời lỗ. Bản thân cơ quan bảo hiểm cũng ý thức phải làm sao tài chính thật minh bạch, chuẩn xác. Sau 2 năm thực hành Luật Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm Xã hội đã phát hiện ra việc này, tức thì có văn bản chính thức chỉ đạo và chính Bảo hiểm từng lớp nêu ra việc này đầu tiên. 770.000 thẻ cấp trùng công bố chính thức ở 40 địa phương là số liệu ban bố của Bảo hiểm tầng lớp. Cơ cỗ ván chính và kiểm toán cũng đang thực hiện nhưng chưa công bố con số chính thức. Bảo hiểm từng lớp phát hiện và chính cơ quan bảo hiểm ý thức được trách nhiệm của mình trong việc cấp thẻ trùng. Tới đây khi sửa Luật Bảo hiểm y tế, các cơ quan cũng hợp nhất chưa thể gom nhanh được nhóm đối tượng nhưng phải xác định được cơ quan chủ trì trong việc lập danh sách phải là UBND các địa phương. Hiện giờ đang giao cho ngành Lao động - Thương binh và Xã hội quản lý đối tượng trẻ thơ, ngành Giáo dục quản lý đối tượng học sinh, Hội Nông dân quản lý các hộ nông lâm nghiệp, Bộ Quốc phòng quản lý thân nhân, có quá nhiều mai mối cơ quan quản lý đối tượng và lập danh sách khác nhau, dẫn đến lập trùng là rất có thể. Trong kiến nghị sửa Luật tới đây, phải giao bổn phận cho một cơ quan, ví dụ UBND xã là nơi chịu trách nhiệm lập danh sách, thuộc đối tượng nào thì đưa vào đối tượng ấy. Bên cạnh đó, Bảo hiểm từng lớp cũng nỗ lực đề nghị cho thành lập trước mã an sinh. Nếu Chính phủ cho phép cơ quan bảo hiểm nghiên cứu thành lập trước mã an sinh thì sẽ không bị cấp trùng. Phóng viên: Như vậy chưa thể quy nghĩa vụ cho cơ quan nào, thưa ông? Ông Nguyễn Minh Thảo:Như đã nói ban đầu, việc kết hợp giữa các cơ quan chưa tốt và cũng chưa xác định được đầu mối nên nghĩa vụ trước nhất là cơ quan quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, các sở, ngành, cơ quan chuyên môn cũng chưa chủ động cùng phối hợp. Thậm chí cùng một đối tượng như đồng bào dân tộc thiểu số hay trẻ con dưới 6 tuổi, người nghèo cùng do ngành Lao động quản lý nhưng vẫn bị trùng do các ngành chưa hệ thống được vì là việc mới. Về phía Bảo hiểm Xã hội, nhận trách nhiệm chưa thật chủ động phối hợp với các ngành phát hiện sớm, nhưng khi phát hiện cơ quan bảo hiểm đã có tinh thần mỏng để khắc phục. Phóng viên: Như ông đã nói, giải pháp căn cơ là xây dựng mã an sinh từng lớp, Bảo hiểm Xã hội đã có sự chuẩn bị như thế nào? Việc xây dựng mã này liệu có hoang phí khi Bộ Công an và Tư pháp cũng đang có kế hoạch xây dựng mã số định danh công dân và mã số này sẽ tích hợp quơ các thông tin liên tưởng đến một con người? Ông Nguyễn Minh Thảo:Sau khi thỏa thuận giữa Bảo hiểm tầng lớp và Bộ Y tế, Bộ Y tế đã chỉ đạo tăng cường ứng dụng công nghệ thông báo cho lĩnh vực Bảo hiểm y tế. Một trong những điều kiện rất tiên quyết là phải có được bộ mã định danh mới áp dụng được. Nếu chưa có, vẫn phải dùng tên để đưa vào quản lý phần mềm là rất khó, phải cân nhắc thêm. Bảo hiểm Xã hội đã bàn theo hướng kết hợp mã Bảo hiểm y tế và Bảo hiểm tầng lớp vào chung một mã. Mã số định danh công dân đến năm 2020 mới công bố thì từ nay đến lúc đó sẽ nảy sinh rất nhiều phí tốn kém nếu chúng ta không xây dựng mã an sinh. Sau này có mã số định danh rồi sẽ quy đổi, chuyển tất tật mã an sinh sang, không phải viết lại, như vậy sẽ không phung phá. Các bộ khác có dùng cũng không cần nghiên cứu lại. Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông! Chu Thanh Vân (thực hiện)