Pháp luật hình sự còn “trống“ nhiều quy định

Ảnh minh họa Chưa có tội “tra tấn” Coi trọng và bảo vệ các quyền căn bản của công dân không những được ghi nhận trong Hiến pháp, luật pháp nói chung mà còn được quy định tương đối cụ thể, rõ ràng tại BLHS năm 1999. Tuy nhiên, so với các Công ước quốc tế có liên hệ thì pháp luật hình sự Việt Nam còn những khoảng cách một mực. Chả hạn, so với Công ước của liên hiệp quốc về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trị tàn nhẫn, vô nhân đạo hoặc làm nhục con người (CAT), luật pháp hình sự của nước ta có rất nhiều tội danhthiet ke kien truccó thể được dùng để truy cứu hành vi tra tấn, với hình phạt rất nghiêm khắc từ tù có kì hạn, tù chung thân hoặc tử hình. Tuy nhiên, BLHS Việt Nam hiện hành không có tội danh với tên gọi “tra tấn”. Trong bối cảnh xây dựng quốc gia pháp quyền, theo Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Công an Trần Vi Dân, cần nghiên cứu hoàn thiện quy định về các tội danh liên quan đến tra tấn trong BLHS ăn nhập với định nghĩa tra tấn nêu ngay tại Điều 1 của CAT. Hay đối chiếu với các công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam là thành viên, nhất là yêu cầu đảm bảo quyền con người, quyền công dân đã được ghi nhận trong Dự thảo Hiến pháp sửa đổi thì những quy định của BLHS 1999 về các tội xâm phạm quyền tự do, dân chủ của công dân còn nhiều hạn chế. PGS. TS Nguyễn Ngọc Chí, Khoa Luật – Đại học nhà nước Hà Nội chỉ ra: Một số quyền con người chưa được bảo vệ bằng luật hình sự như quyền tự do ngôn luận, báo chí; quyền tự do thông tin; quyền bất khả xâm phạm về đời sống tây riêng, bí hiểm cá nhân chủ nghĩa và bí hiểm gia đình; quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình. “Việc không coi những hành vi xâm hại đến các quyền này của con người là tù túng đã làm giảm đi tính hiện thực của các quyền này trong đời sống xã hội, song song không đáp ứng được đòi hỏi nâng cao việc bảo vệ quyền con người trong tuổi hiện nay” – ông Chí tâm tư. Chưa từng xử lý cán bộ bắt, giữ người trái pháp luật Hệ trọng đến thực trạng thi hành BLHS về một số tầy trừng trị, xử lý các hành vi bắt, giữ hoặc giam người trái luật pháp tại các Điều 123 (tội bắt, giữtk quy hoach viet namhoặc giam người trái pháp luật) và Điều 303 (tội lợi dụng chức phận, quyền hạn giam, giữ người trái luật pháp), Phó Vụ trưởng Vụ 1A VKSNDTC Vũ Việt Hùng cho biết: Theo số liệu của Cục Thống kê tù hãm và Công nghệ thông tin của VKSNDTC, trong 3 năm từ 2010 đến 2012, toàn quốc đã khởi tố 479 vụ với 1282 bị can về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, VKS các cấp đã truy tố 407 vụ/1165 bị can và TAND các cấp đã đưa ra xét xử 365 vụ/1027 bị can. Đáng chú ý, tội lợi dụng chức phận, quyền hạn giam, giữ người trái pháp luật không khởi tố vụ nào. Ông Hùng kiến nghị xây dựng lại Điều 123 theo hướng chỉ quy định tù đọng đối với người không có thẩm quyền trong việc bắt, giữ hoặc giam người. Đối với người có thẩm quyền có thể gộp chung đưa vào Điều 303. Tình trạngthiet ke kien truc khach santrên cũng diễn ra rưa rứa với tội bức cung, dùng nhục hình và cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện. Cụ thể, từ năm 2006 đến năm 2010, Cơ quan điều tra VKSNDTC đã thụ lý 63 vụ việc có dấu hiệu bức cung, dùng nhục hình để coi xét, giải quyết. Tuy nhiên, trong 5 năm chỉ khởi tố, điều tra có 7 vụ/10 bị can về tội dùng nhục hình (riêng trong năm 2009, không có vụ án nào về tội dùng nhục hình bị khởi tố). Trong 2 năm 2011, 2012 và 6 tháng năm 2013), Cơ quan điều tra VKSNDTC đã thụ lý 21 vụ việc có dấu hiệu bức cung, dùng nhục hình và đã khởi tố, điều tra 13 vụ/26 bị can về tội dùng nhục hình. Đặc biệt, mới chỉ khởi tố một số vụ về tội dùng nhục hình, chứ chưa khởi tố vụ án nào về tội về tội bức cung. Thục Quyên