Phát triển vận tải hành khách công cộng

Tuyến đường sắt trên cao trên phố Nguyễn Trãi (Thanh Xuân) đang dần thành hình. Ảnh: QUANG TRUNG Xe buýt đã chạm "ngưỡng" Vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) được xác định là phương tiện chủ lực trong hệ thống giao thông vận tải ở Thủ đô. Vì vậy, trong những năm gần đây, hệ thống xe buýt được phát triển mạnh mẽ, nhằm thu hút đông đảo người dân sử dụng, góp phần hạn chế số lượng phương tiện giao thông cá nhân, khắc phục tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông. Không chỉ học sinh, sinh viên lựa chọn xe buýt làm phương tiện đi lại hằng ngày, mà ngày càng có nhiều công chức, người già lựa chọn phương tiện này. Một số hành khách cao tuổi cho biết: Đi xe buýt an toàn, thuận tiện, chi phí rẻ và không phải canh chừng việc gian lận như đi ta-xi. Khi lên xe người già, trẻ nhỏ thường được các bạn trẻ nhường ghế, nếu "quên" thì lái phụ xe cũng nhắc nhở, sắp xếp chỗ ngồi. Tuy nhiên, mạng lưới xe buýt còn mỏng, một số nơi vẫn chưa có điểm đón đợi... Theo số liệu của Sở Giao thông vận tải Hà Nội, xe buýt hiện mới chỉ đáp ứng được gần 10% nhu cầu đi lại của người dân Thủ đô. Song vào thời điểm hiện nay, phương tiện này khó có thể phát triển hơn nữa do hạ tầng giao thông đô thị có những bất cập. Quỹ đất dành cho giao thông hiện chỉ đạt khoảng 8% đất xây dựng đô thị. Phần lớn các tuyến đường, phố có mặt cắt nhỏ, có quá nhiều nút giao cắt và chủ yếu là nút giao đồng mức. Nhiều tuyến đường và nút giao đã quá tải phương tiện. Nút giao cầu Chương Dương, đường Nguyễn Trãi có số lượng xe thông qua vượt quá công suất gấp năm, sáu lần so với thiết kế, nhất là vào giờ cao điểm... Trong khi đó, lượng phương tiện giao thông cá nhân tiếp tục tăng nhanh (tăng từ 12% đến 15%/năm). Hạ tầng cho xe buýt cũng chưa được quan tâm đầu tư. Hiện, ở Hà Nội mới có tuyến đường Nguyễn Trãi bố trí làn đường riêng cho xe buýt, nhưng tuyến đường đã xuống cấp. Còn tại các tuyến đường khác, xe buýt vẫn hoạt động trong dòng giao thông hỗn hợp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông, dẫn đến giảm tốc độ chạy xe, giảm hiệu quả khai thác, ảnh hưởng đến thu hút khách hàng. Việc xe buýt chạy trong dòng giao thông hỗn hợp, thường xuyên chở hành khách ở mức từ 120 đến 150% trọng tải thiết kế còn dẫn đến việc phương tiện nhanh xuống cấp và gây khói bụi. Có những thời điểm, do mật độ phương tiện lớn, xe buýt lưu thông chậm đã tạo thành hàng dài nối đuôi nhau trên đường, gây ùn ứ hoặc do không thể rẽ vào điểm đợi xe buýt để đón khách đã phải bỏ khách. Trên địa bàn thành phố hiện mới có 350/1.800 điểm dừng xe buýt được lắp đặt nhà chờ phục vụ khách do vỉa hè chật hẹp. Nhiều khu đô thị, trung tâm thương mại, khu vui chơi... Chưa có quy hoạch quỹ đất dành cho VTHKCC. Tất cả những yếu tố nói trên là nguyên nhân làm cho hệ thống xe buýt khó có thể phát triển hơn nữa, bởi không bảo đảm an toàn, thuận tiện cho người dân và sẽ làm gia tăng mật độ phương tiện, gây ùn tắc giao thông. Phát triển đường sắt đô thị Để tạo những điều kiện phát triển hệ thống VTHKCC, mới đây, HĐND thành phố đã ban hành Nghị quyết về ưu tiên phát triển VTHKCC khối lượng lớn; khuyến khích đầu tư xây dựng, khai thác bãi đỗ xe ô-tô và các phương tiện khác; áp dụng công nghệ cao trong quản lý, điều hành hệ thống giao thông vận tải trên địa bàn. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2015, VTHKCC đáp ứng từ 12% đến 15% nhu cầu, đến năm 2020 đáp ứng từ 35% đến 40% nhu cầu của người dân. Để đạt mục tiêu nêu trên, thành phố đã chỉ đạo đổi mới phương tiện và đang tiến hành tập trung hoàn chỉnh mạng lưới xe buýt. Đến năm 2020, có từ năm đến sáu tuyến xe buýt vận chuyển nhanh khối lượng lớn, đưa vào vận hành ít nhất hai tuyến đường sắt đô thị là tuyến Yên Nghĩa - Cát Linh và Nhổn - Ga Hà Nội. Thành phố ưu tiên bố trí quỹ đất và đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng phục vụ hệ thống VTHKCC như: trạm trung chuyển, ga đường sắt đô thị, điểm dừng đỗ, đường riêng cho xe buýt... Từng bước triển khai hệ thống vé điện tử dùng chung cho các loại hình VTHKCC. Đào tạo nhân lực để quản lý, khai thác, vận hành hệ thống giao thông thông minh. Doanh nghiệp sẽ được vay vốn ưu đãi đối với các dự án áp dụng công nghệ cao vào quản lý, điều hành giao thông vận tải với mức vay cao nhất lên tới 80% số vốn đầu tư theo từng dự án... Cùng với các công việc nêu trên, thành phố thực hiện các giải pháp hạn chế phương tiện giao thông cá nhân. Trước mắt sẽ áp dụng mức thu phí lưu thông, phí sử dụng đường, hè trong khu vực nội đô. Về lâu dài, việc nghiên cứu hạn chế phương tiện giao thông cá nhân sẽ được thực hiện một cách thận trọng trên cơ sở khảo sát và tính toán khoa học, phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng và hiện trạng của mạng lưới VTHKCC. Hiện nay, thành phố đang thí điểm một số ưu tiên cho xe buýt như tổ chức làn đường riêng và có tín hiệu ưu tiên ở các nút giao để xây dựng tuyến buýt nhanh Kim Mã - Hà Đông. Việc sắp xếp, bổ sung, hợp lý hóa luồng tuyến VTHKCC cũng sẽ sớm được nghiên cứu và thực hiện. Dự án tuyến đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ, dự kiến đưa vào khai thác trong quý II-2015... Với những hoạt động nói trên, VTHKCC sẽ có những bước tiến đáng kể trong thời gian tới. HẠNH NGUYÊN